Zęby a fluor. Czy używać pasty z fluorem? Wady i zalety fluoru

W mediach coraz więcej możemy słyszeć o o tym jaki to szkodliwy jest fluor na nasze zęby i nie tylko. Czy to prawda? Czy fluor szkodzi zębom i naszemu zdrowiu w ogóle? Nawet wiele past do zębów czy innych środków do higieny jamy ustnej posiada zapis, informujący o tym, że nie zawierają fluoru. Fluor potrafi dotrzeć do trudodostępnych miejsc dla zwykłej szczoteczki czy nici. Jest to główny powod, dla którego zaleca się stosować preparaty go zawierające. Wykazało to szereg badań przeprowadzonych na 60 tysiącach tysiacach osób.W badaniach sprawdzano 4 preparaty, które zawierają fluor. Testowano czy pomagają one w walce z próchnicą. Wyniki tych analiz wykazały, że pasta z fluorem i płukanki do zębów posiadały podobną do siebie skuteczność, ale również, że higiena jamy ustnej skutecznie przeciwdziała próchnicy wyłącznie wtedy, gdy używamy preparatów zawierających w składzie fluor. 

zdrowy uśmiech

Fluor, a próchnica i higiena jamy ustnej

Mycie zębów, nitkowanie i płukanie jamy ustnej, ale bez użycia fluoru, nie uchroni nas przed próchnicą, ponieważ może się ona rozwijać w mikroskopijnych szczelinach w szkliwie, do których ani włosie szczoteczki, ani tym bardziej nitka dentystyczna nie są w stanie dotrzeć. Stąd fluor jest tak potrzebny w środkach do czyszczenia zębów.  Oczywiście nie można kwestionować sensowności i skuteczności szczotkowania i nitkowania zębów, ale nie ma dowodów na to, że te metody higieny jamy ustnej są wystarczające w zapobieganiu próchnicy, choć z pewnością niwelują przykry zapach z ust i ograniczają osadzanie się kamienia i płytki nazębnej. Pozwala także pozbyć się z zębów cukrów pozostałych po jedzeniu, ograniczając ilość pożywki dla bakterii, ale co najwyżej spowolni to ich namnażanie, a nie je zlikwiduje. Nie należy przestawać myć zębów, jednak jeśli chcecie skutecznie uchronić swoje zęby przed próchnicą to fluor w pastach jest po prostu obowiązkowy. Pewnie teraz zapytacie jak fluor w ogóle działa  i czy jest poznany mechanizm jego działania przeciw próchniczego. Otóż tak i może wam on wiele rozjaśnić. Fluor reaguje ze szkliwem zębów, które jest zbudowane w ponad 96% z takiego komponentu mineralnego o wdzięcznej chemicznej nazwie dihydroksyapatyt. Ten związek jest takim naturalnym pancerzem, chroniącym zęby przed wpływem czynników zewnętrznych. Do nich możemy zaliczyć zwyczajne jedzenie, którego resztki gromadzą się na zębach tworząc płytkę nazębną. Jednocześnie bakterie powodujące próchnicę, takie jak streptococcus mutans, obecne w jamie ustnej zdecydowanej większości polaków uwielbiają cukier. Jest on im potrzebny do życia i do namnażania się. Wiadomo, że nasze posiłki cukier zawierają. Właśnie podczas jedzenia bakterie podkradają nam cukier, metabolizują go, w wyniku czego powstają kwasy, które są bezpośrednią przyczyną psucia się zębów. Jak pewnie pamiętacie z poprzednich odcinków, kwasy mają niskie pH, a takie właśnie środowisko sprzyja rozmiękczaniu szkliwa, jego demineralizacji, a w następstwie rozwojowi próchnicy. I tutaj cały na biało wchodzi fluor. Jego mechanizm działania jest różny, w zależności od stężenia w ślinie i w jamie ustnej. Jeśli stężenie fluoru jest niskie, czyli poniżej 50 ppm, to zachodzi reakcja, w której powstaje fluorohydroksyapatyt. Jony fluorkowe podmieniają grupę hydroksylową w dihydroksyapatycie, czyli głównym składniku szkliwa i w wyniku tego powstaje fluorohydroksyapatyt. Ta substancja wykazuje większą odporność na działanie kwasów, produkowanych przez bakterie próchnicze. Te specyficzne właściwości biorą się z faktu, iż  fluorohydroksyapatyty wykazują większą zdolność do krystalizacji, oraz mniejszą rozpuszczalność w kwasach, niż te naturalnie występujące hydroksyapatyty. Fluorohydroksyapatyt tworzy się podczas codziennego stosowania pasty z fluorem, o odpowiednim stężeniu, czyli ponad 1000 PPM. Początkowo, po użyciu pasty z fluorem, następuje wzrost ilości fluorków w jamie ustnej. Ich stężenie jednak szybko spada, ale utrzymuje się jeszcze przez kilka godzin na poziomie od 0,03 do 0,1 PPM, które jest wystarczające do wspomagania  remineralizacji. Natomiast przy wyższym stężeniu fluoru, które obserwuje się po zastosowaniu np. specjalistycznych lakierów, płynów i pianek z fluorem. W wyniku reakcji fluoru z hydroksyapatytem, czyli składnikiem szkliwa, powstaje fluorek wapnia. Jest on prawie nierozpuszczalny w ślinie, przy obojętnym pH, i może pozostawać na powierzchni zęba przez wiele tygodni. Zasoby fluorku wapnia działają jak kontrolowany przez pH w jamie ustnej magazyn, z którego fluor jest uwalniany podczas spadkupH, na przykład po spożyciu posiłku zawierającego kwasy, lub cukry, które są pożywką dla bakterii próchniczych. W ten sposób zapobiega demineralizacji szkliwa, a co za tym idzie, rozwojowi próchnicy. Zasoby fluorku wapnia działają jak kontrolowany przez pH w jamie ustnej magazyn, z którego fluor jest uwalniany podczas spadku pH, na przykład po spożyciu posiłku zawierającego kwasy lub cukry, które są pożywką dla bakterii próchniczych. W ten sposób zapobiega demineralizacji szkliwa, a co za tym idzie rozwojowi próchnicy. Warstwa fluorku wapnia uwalnia stopniowo jony fluorkowe, przez co wpływa hamująco na demineralizację, a aktywująco na remineralizację, odbudowę drobnych ubytków szkliwa. Ponadto, fluor ma także właściwości bakteriostatyczne, czyli uniemożliwiające namnażanie się bakterii.

pasta do zębów

Jak fluor hamuje rozmnażanie się bakterii?

Po pierwsze, hamuje przenoszenie glukozy do komórek bakterii, a co za tym idzie, wstrzymuje reakcję powstawania kwasów, odpowiedzialnych za  demineralizację szkliwa. Dokładniej dzieje się to tak: fluor wnika przez błonę komórkową bakterii do ich wnętrza,  w postaci kwasu fluorowodorowego, który podczas dysocjacji uwalnia jony fluorkowe. W wyniku ich obecności, następuje hamowanie enzymu enolazy, która uczestniczy w przemianie węglowodanów i dzięki temu  blokowaniu, blokowana jest przemiana cukrów do kwasów, które uszkadzają szkliwo.  Na koniec dodam jeszcze, że fluor nie jest jedynym środkiem przeciwpróchniczym, bo takie działanie wykazuje także np. ksylitol i wiele innych. Jednak żaden z nich nie wykazuje w badaniach takiej skuteczności, jak fluor. Stosowanie past z luorem jest niebezpieczne dla zdrowia, ponieważ fluor jest trucizną, która wchłaniając się z past do zębów, wywołuje wiele skutków ubocznych. Fluor rzeczywiście może być toksyczny, jeśli jest dostarczany do organizmu w nadmiarze, jednak jednocześnie fluor jest jednym z mikroelementów o olbrzymim znaczeniu dla zdrowia człowieka. To jest typowy przykład tego, że to dawka czyni truciznę.

Skutki uboczne przedawkowania fluoru

Jednym ze skutków ubocznych jest fluoroza, czyli zwiększenie kruchości zębów.

Niektórzy straszą też takimi skutkami ubocznymi jak artretyzm, spadek męskiej płodności, choroby tarczycy, ryzyko zachorowania na nowotwór, uszkodzenie mózgu, czy nawet niższe IQ.  Jest to oczywiście nieprawdą, chyba, że ktoś je pastę do zębów łyżkami. Zaznaczyć tutaj trzeba, że te skutki uboczne nie są w żaden sposób uzasadnione naukowo. Po prostu nie ma uzasadnionych dowodów na to, że fluor w codziennej dawce powodował raka, choroby nerek, czy inne przypisywane mu choroby. Wymienione skutki uboczne mogą się pojawić w sytuacji, kiedy dostarczymy ogromnie wysokich ilości fluoru, które przekraczają wielokrotnie bezpieczną ilość tego pierwiastka. Kilkadziesiąt lat temu, kiedy dodawało się fluoru do wody i zalecało się ssanie tabletek z fluorem, aby przeciwdziałać próchnicy, rzeczywiście te skutki uboczne mogły się pojawić, ponieważ istniało realne ryzyko przekroczenia bezpiecznej dawki fluoru. Jednak na dzień dzisiejszy ani jedna, ani druga metoda nie jest stosowana. W żadnym polskim mieście wody się nie fluoruje, a jeśli nie macie co do tego pewności, wystarczy skontaktować się z zakładem wodociągów, a oni udzielą Wam takiej informacji. Tabletki z fluorem do ssania zostały wycofane z profilaktyki próchnicy już dawno, dawno temu, więc tutaj też nie ma czego się obawiać. Toksyczne działanie fluoru jest uzależnione od jego dawki i od czasu ekspozycji.

Ocena
[Suma: 1 Średnia ocena: 5]

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *